Αθέμιτες τραπεζικές πρακτικές στις δανειακές συμβάσεις ελβετικών φράγκων

από:ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ & ΣΙΑ ΔΕΠΕ

Το Κυπριακό Τραπεζικό σύστημα καλείται στις μέρες μας να έρθει αντιμέτωπο με την παροχή ξένων δανείων και ειδικότερα των Ελβετικών Φράγκων, τα οποία παρείχετο και/ή προσφέρονταν ευρέως τόσο σε ημεδαπούς όσο και αλλοδαπούς προς κάλυψη των στεγαστικών τους αναγκών. Ένα από τα κυριότερα θέματα που απασχολούν εν γένει τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια συμπεριλαμβανομένου και των Κυπριακών, αφορά την τραπεζική πρακτική προσέλκυσης των δανειοληπτών από μέρους των Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων. Ως φαίνεται η παραπληροφόρηση τόσο μέσω των διαφόρων μέσων γνωστοποίησης στο καταναλωτικό κοινό αυτών των τραπεζικών προϊόντων όσο και η ίδια η τραπεζική πρακτική που ακολουθούνταν, δείκνυε την παραπληροφόρηση και την απόκρυψη ουσιωδών στοιχείων επιδρώντων στην συναλλακτική βούληση των δανειοληπτών. Το κυπριακό τραπεζικό γίγνεσθαι, ενστερνιζόμενο το ευρωπαϊκό τραπεζικό κεκτημένο εις τα δάνεια των Ελβετικών Φράγκων εφάρμοζε ως επί των πλείστων την μη ορθή και πλήρη ενημέρωση δια τους κινδύνους που ελλοχεύουν σε τέτοιους είδους δανειακές συμβάσεις αναφορικά με την διαφοροποίηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας και των διακυμάνσεων των επιτοκίων, στον προτιθέμενο δανειοληπτικό καταναλωτή.

Οι συνιστώσες των δανείων και ιδίως των ξένων νομισμάτων υπόκεινται σε 2 κύριους παράγοντες: Α) την συναλλαγματική ισοτιμία του νομίσματός που θα καθορίζει το αντικείμενο της σύμβασης και της συμβατικής υποχρέωσης του δανειολήπτη έναντι της αντισυμβαλλόμενης Τράπεζας και Β) το κυμαινόμενο επιτόκιο, κυρίως του είδους libor και των λοιπών αυτού συναρτώμενων επιτοκίων. Η πρώτη παράμετρος έχει καθοριστικό ρόλο στην πορεία αποπληρωμής του δανείου, καθότι εφόσον μεταβάλλεται η συναλλαγματική ισοτιμία μεταξύ του νομίσματος του δανεισμού με το νόμισμα των εισοδημάτων του εκάστοτε δανειολήπτη, το ποσό του δανείσματος διαφέρει και αυξομειώνεται (κυρίως αυξάνεται) με αποτέλεσμα ο δανειολήπτης να μην γνωρίζει τι χρεώνετε στην εκάστοτε μηνιαία καθορισμένη τοκοχρεωλυτική δόση του. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι δανειολήπτες που καταβάλλουν τακτικά και εμπρόθεσμα την συνομολογημένη τοκοχρεωλυτική δόση με βάση την δανειακή σύμβαση, κατά την διάρκεια της περιόδου αποπληρωμής, διαπιστώνουν πως όχι μόνον τα δοθέντα ποσά δεν μείωσαν το δάνειο αλλά τουναντίον, αυτό παραμένει άληκτο και το οφειλόμενο ποσό αυξάνεται εν σχέση με το αρχικό δανεισθέν ποσό.

Η δεύτερη συνιστώσα επί του επιβληθέντος επιτοκίου αφορά το κέρδος των Τραπεζών. Μεγάλος αριθμός τραπεζικών συμβάσεων που περιέχουν προ-διατυπωμένους όρους καθορίζουν το ύψος του επιτοκίου και το είδος αυτού. Εντούτοις, πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή από μέρους των δανειοληπτών στους καταχρηστικούς όρους που περιέχονται σε αυτού του είδους τις συμβάσεις καθώς εμπεριέχουν όρους δυσμενείς για τους δανειολήπτες, οι οποίοι δεν αποσαφηνίζονται και/ή επεξηγούνται από τις Τράπεζες. Εκ των καταχρηστικών όρων που θα μνημονεύσω στο παρόν είναι η μονομερής αυξομείωση του επιτοκίου και όλων των συμπεριλαμβανομένων τόκων (όπως λόγου χάρη του τόκου υπερημερίας και ανατοκισμού) από μέρους της Τράπεζας. Η επιβολή του επιτοκίου επηρεάζει άρδην την οφειλή του δανειολήπτη έναντι της Τραπέζης και συνήθως αυξάνει το οφειλόμενο ποσό.

Ως παρατηρείται οι δανειολήπτες ουσιαστικά καλούνται να αποπληρώσουν το δανεισθέν ποσό εις το διπλάσιο και/ή ακόμα το τριπλάσιο εν σχέση με το αρχικό και συμφωνηθέν δανειακό ποσό. Εύλογα τίθεται το ερώτημα κατά πόσο ο δανειολήπτης θα συνομολογούσε και θα εισχωρούσε στην σύναψη δανείου ελβετικών φράγκων στο προ-συμβατικό στάδιο με το έτερο τραπεζικό συμβαλλόμενο μέρος, γνωρίζοντας τους κινδύνους και τα ρίσκα που επιφέρουν τα προειρημένα.

Επί των ανωτέρω λεχθέντων θα ήθελα να αναφερθώ στις εν γένει τραπεζικές (αθέμιτες) πρακτικές του τρόπου κατάρτισης και ενημέρωσης των δανειοληπτών δια τα ιδιάζοντα, όπως θα τα χαρακτήριζα, τραπεζικά προϊόντα των δανειακών συμβάσεων σε ξένο νόμισμα και δη των ελβετικών φράγκων.

Μια εμπορική πρακτική δίνατε να θεωρηθεί ως αθέμιτη όταν τούτη αντίκειται στις απαιτήσεις της επαγγελματικής συναλλακτικής πίστης και στρεβλώνει ή αποκρύπτει ή παραλείπει βασικές και καίριες πληροφορίες και/ή στοιχεία με σκοπό να πείσουν το έτερο αντισυμβαλλόμενο μέρος να συνάψει και να εισέρθει σε συμφωνία, δίχως να γνωρίζει την πραγματικότητα θέτοντας όρους ευνοϊκούς προς το συμφέρον του, ήτοι προβαίνει σε ψευδείς παραστάσεις, πλάνη και/ή απάτη, ως διέπεται το προαναφερθέν δυνάμει του ΚΕΦ. 149 του περί Συμβάσεων Νόμου. Κατ' ουσίαν πρόκειται είτε για εσφαλμένη έκθεση πληροφοριών, είτε προβαίνοντας σε δηλώσεις λόγω αναίτιας άγνοιας είτε επί σκοπού δεν παρουσιάζεται και/ή προσφέρετε το πραγματικό πλαίσιο των περιστάσεων που θα οδηγήσουν στην διατύπωση όρων που θα ορίζουν εναργώς τις υποχρεώσεις αμφότερων συμβαλλόμενων.

Οι Τράπεζες την περίοδο μεταξύ 2006 έως 2012, που αθρόα χορηγούσαν δάνεια σε ελβετικά φράγκα, απευθύνονταν στους δανειολήπτες τόσο στους αλλοδαπούς που αγόραζαν κατοικίες είτε για επενδυτικούς σκοπούς είτε ως εξοχικές κατοικίες όσο τους ημεδαπούς προς κάλυψη της στεγαστικής τους ανάγκης.

Οι περισσότεροι δανειολήπτες ενώ συνήθως επιζητούσαν και αποτείνονταν στις Τράπεζες χορήγησης δανείων, κοινό στεγαστικό δάνειο οι προρρηθείσες προωθούσαν και παρότρυναν τους υποψηφίους δανειολήπτες στην λήψη δανείου σε ελβετικό φράγκο.

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προέβαλλαν ως τρόπο πειθούς την σχετικά άμεση εκταμίευση τους, το χαμηλό επιτόκιο που προσφέρονταν λόγω του κύριου επιτοκίου τύπου "libor" σε αντίθεση του "Euribor" που επιβάλλονταν επί των κοινών στεγαστικών δανείων, για να προσελκύσουν περισσότερους δανειολήπτες σε μια εποχή απανθίζουσα δια την Κυπριακή οικονομία, που τα πιστωτικά ιδρύματα διέθεταν αρκετή ρευστότητα και ενδιαφέρονταν με υπέρμετρο ζήλο στην πώληση των προϊόντων τους.

Η υποχρέωση ενημέρωσης των Τραπεζών κατά την ως άνω περίοδο χορηγήσεως των δανείων σε ελβετικά φράγκα δεν ακολουθούσε τις επιταγές της καλής πίστεως (good faith) και της επιδείξεως της δέουσας επιμέλειας (due diligence) έναντι των πελατών τους.

Ειδικότερα, απέφευγαν να τους ενημερώσουν για τους συναλλαγματικούς κινδύνους που επιφέρει η πίστωση ξένου νομίσματος σε διαφορετικό από αυτών των εισοδημάτων τους ως επίσης τις επιτοκιακές διακυμάνσεις. Τα τελευταία χρόνια ιδίως μετά την απελευθέρωση της ισοτιμίας του Ελβετικού Φράγκου από την Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας με την πρόσθετη επιβάρυνση των τόκων και λοιπών υπερχρεώσεων των δανειακών λογαριασμών τα δάνεια έχουν εκτοξευτεί. Οι Τραπεζικοί Οργανισμοί όφειλαν να ενημερώσουν περί τούτων τους δανειολήπτες έχοντας τα εχέγγυα να το πράξουν αποτινόμενοι σε καταναλωτικό κοινό το οποίο δεν δίνατε να έχει ή να αποκτήσει εξειδικευμένες γνώσεις που να μπορεί να διαβλέψει ή να αναλύσει την σημερινή αρνητική τροπή αυτών. Περαιτέρω, οι δανειακές συμβάσεις είναι συνταγμένες κατά τοιούτο τρόπο μη διασφαλίζοντας τα δικαιώματα των δανειοληπτών περιέχοντας καταχρηστικές ρήτρες και όρους δυσμενείς και συγκαλυμμένους εις τους προρρηθέντες, κατά καταστρατήγηση των προνοιών της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ.

Η προηγούμενη διετία επί Κυπριακής πλευράς έχει προχωρήσει με αργά αλλά σταθερά θετικά βήματα υπέρ των δανειοληπτών τόσο από δικαστικούς όσο και εξωδικαστικούς παράγοντες, με γνώμονα την Ευρωπαϊκή Αντιμετώπιση τόσο νομολογιακά όσο και θεσμικά με τις συνεχόμενες τροποποιήσεις των Ευρωπαϊκών Οδηγιών και Κανονισμών όσο και με την θέσπιση νέων. Την έναρξη της καταφατικής πορείας δια την δικαίωση των δανειοληπτών ελβετικών φράγκων ξεκίνησε το οικονομικό συμβούλιο της Βουλής θέτοντας στις προτεραιότητες του το παρόν μείζων ζήτημα, η απόφαση-γνωμάτευση υπ' αριθμ. 56/23-11-2015 του Διευθυντή της Υπηρεσίας Ανταγωνισμού και Προστασίας Καταναλωτών (όπου εξέτασε την καταχρηστικότητα των συμβατικών ρητρών επί της παρούσας συμβάσεως κατόπιν υποβολής παραπόνου), ως επίσης και η πρώτη εκδοθείσα ενδιάμεση απόφαση δοθείσα από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας.

Θα πρέπει να υπάρξει μια διαφορετική και άμεση προσέγγιση από την Κυβέρνηση καθώς επίσης και την Κεντρική Τράπεζα, αποσκοπούσα να κατευναστεί η έντονη κοινωνική ανησυχία των συνθλιβόμενων δανειοληπτών, με έκπτωση από τις παραδεδεγμένες τραπεζικές πρακτικές, προκειμένου να επέλθει η πλήρης δικαίωση και εξομάλυνση.

Για περαιτέρω πληροφορίες παρακαλώ επικοινωνήστε με τον Διευθυντή και Συνέταιρο του γραφείου Πάφου Μιχαλάκης Κυπριανού και ΣΙΑ Δ.Ε.Π.Ε, κύριο Σάββα Σαββίδη στο τηλέφωνο επικοινωνίας 26930800 και ηλεκτρονική διεύθυνση savvides@kyprianou.com.cy